Wiedza w pigułce: Akcent wyrazowy

Akcent wyrazowy to silniejsze wymówienie jednej sylaby w wyrazie.

W języku polskim akcent pada najczęściej na przedostatnią sylabę wyrazu (tzw. akcent paroksytoniczny). Jest to zasada ogólna, od której istnieją wyjątki.

Zasada ogólna: akcent pada na przedostatnią sylabę.

Przykłady: ma-MA, ko-RA-na, po-ma-RAŃ-cza, bo-ha-TER-stwo.

Wyjątek 1: czasowniki w 1. i 2. osobie liczby mnogiej czasu przeszłego oraz trybu przypuszczającego – akcent pada na trzecią sylabę od końca.

Formy takie jak chcieliśmy, zrobilibyście, chciałabym mają akcent przesunięty o jedną sylabę wcześniej niż zwykle.

Przykłady: ZECH-cia-ła-byś, zro-BI-li-śmy, by-LI-by-ście.

Wyjątek 2: niektóre wyrazy obcego pochodzenia – akcent pada na trzecią sylabę od końca.

Dotyczy to głównie wyrazów łacińskich i greckich używanych w szkole.

Przykłady: MA-te-ma-tyk, FI-zy-ka, GRA-ma-ty-ka, RE-pu-bli-ka.

Jak znaleźć akcent? Policz sylaby od końca – akcent pada zazwyczaj na przedostatnią. Jeśli wyraz to czasownik z końcówką -śmy, -ście, -by – cofnij akcent o jedną sylabę wcześniej.