Wiedza w pigułce: Czasowniki dokonane i niedokonane

Czasownik dokonany oznacza czynność zakończoną, która ma swój wynik lub kres. Czasownik niedokonany oznacza czynność trwającą lub powtarzającą się, bez wskazania jej końca.

Aspekt czasownika to ważna cecha gramatyczna – czasowniki dokonane i niedokonane różnią się nie tylko znaczeniem, ale też możliwością tworzenia określonych form. Czasowniki niedokonane mogą tworzyć czas teraźniejszy, dokonane – nie.

Czasownik dokonany – czynność jest skończona, ma wynik. Często ma przedrostek: na-, za-, prze-, od-, wy- i inne.

Przykłady: napisać, zjeść, przeczytać, zrobić, ugotować, wyjść, kupić.

Czasownik niedokonany – czynność trwa, powtarza się lub jest w toku. Nie wskazuje jej zakończenia.

Przykłady: pisać, jeść, czytać, robić, gotować, wychodzić, kupować.

Czasowniki dokonane i niedokonane tworzą pary: pisać → napisać, jeść → zjeść, czytać → przeczytać, robić → zrobić.

Jak rozpoznać aspekt? Zadaj pytanie: czy czynność jest zakończona i ma wynik? Jeśli tak – dokonany. Jeśli trwa lub się powtarza – niedokonany. Możesz też sprawdzić, czy czasownik tworzy czas teraźniejszy – niedokonany tworzy, dokonany nie.