Wiedza w pigułce: Dziennik i pamiętnik

Dziennik i pamiętnik to gatunki epickie pisane prozą, w których narrator w pierwszej osobie opisuje przeżyte wydarzenia.

Dziennik to zapiski prowadzone na bieżąco, z dnia na dzień, chronologicznie. Każdy wpis najczęściej zawiera datę jego powstania. Pamiętnik różni się od dziennika tym, że jest pisany z perspektywy czasu – autor wraca wspomnieniami do minionych wydarzeń i komentuje je z dystansem. Zarówno dziennik, jak i pamiętnik dotyczą zazwyczaj codziennych spraw bliskich autorowi i mogą stanowić cenne źródła historyczne.

Główna różnica: dziennik powstaje na bieżąco, pamiętnik – z perspektywy czasu.

Oba gatunki łączy to, że narrator mówi o sobie i swoich przeżyciach w pierwszej osobie – używa słów „ja", „byłem", „widziałem". Różni je moment pisania: w dzienniku autor zapisuje to, co dzieje się teraz, w pamiętniku – to, co już minęło.

Przykłady: Dziennik Anny Frank (dziennik), Pamiętnik z powstania warszawskiego Mirona Białoszewskiego (pamiętnik).

Jak odróżnić dziennik od pamiętnika? Sprawdź, kiedy autor pisał – jeśli na bieżąco, z datami dziennymi, to dziennik. Jeśli z perspektywy czasu, wspominając przeszłość – to pamiętnik.