Wiedza w pigułce: Nowela

Nowela to krótki utwór epicki, w którym narrator opowiada jednowątkową historię zmierzającą do wyraźnego punktu kulminacyjnego.

Nowela jest krótsza od powieści, ale bardziej rozbudowana niż opowiadanie. O wydarzeniach opowiada narrator. Fabuła jest jednowątkowa – nie ma pobocznych historii, wszystko prowadzi do jednego, najważniejszego momentu. Opisy bohaterów i miejsc są ograniczone do minimum. Główny bohater ma zazwyczaj wyrazistą osobowość. Bardzo często pojawia się motyw przewodni – jakiś przedmiot, symbol lub zdarzenie, które spaja całą akcję i odgrywa kluczową rolę w punkcie kulminacyjnym. Nowele pisali m.in. Henryk Sienkiewicz, Bolesław Prus i Maria Konopnicka.

Budowa noweli: ekspozycja → rozwój fabuły → punkt kulminacyjny → rozwiązanie akcji → epilog.

Ekspozycja to przedstawienie bohaterów i sytuacji wyjściowej. Rozwój fabuły to narastanie napięcia. Punkt kulminacyjny to najważniejszy, przełomowy moment całej historii – wszystko do niego prowadzi. Rozwiązanie akcji przynosi odpowiedź na to, co się stało. Epilog to krótkie zakończenie, które zamyka historię.

Przykłady: Latarnik i Janko Muzykant Henryka Sienkiewicza, Katarynka Bolesława Prusa, Nasza szkapa Marii Konopnickiej.

Jak rozpoznać nowelę? Sprawdź, czy utwór jest krótki, jednowątkowy, z wyraźnym punktem kulminacyjnym i motywem przewodnim. Jeśli tak – to nowela.